خانه / گردشگری / آثار تاریخی / مزار قطب الدین حیدر

مزار قطب الدین حیدر

نام اثر : آرامگاه قطب الدین حیدر ؛ موقعیت در شهرستان : این آرامگاه در مرکز شهر و در ضلع جنوبی باغملی و در مجاورت مسجد جامع قدیم و کاروانسرای طبسی قرار دارد . تاریخچه و اهمیت موضوع : شالوده آرامگاه در دوره تیموری ایجاد شده در سال 1023 هجری تعمیراتی در معماری آن صورت گرفته است . وجود دو بنای دیگر در دوره های متفاوت بر ارزش این مجموعه افزوده است . مشخصات بنا : مقبره مشتمل بر ایوانی مرتفع و در امتداد فضای ورودی محرابی تعبیه شده است . پوشش زیرین سقف در فضای داخلی آرامگاه مزین به نقش هندسی بسیار زیبا و برجسته گچی بر زمینه اخرایی است .

torbat1

قطب الدين حيدر  (عارف مشهور متوفي بسال ۶۱۸ ه.ق.)  تك فرزند تيمور فرزند ابوبكر فرزند سلطانشاه سالوري از شاهزادگان ازبك و از تبار خاقان ترك بوده است.

وي مجذوب شيخ ابوالقاسمي كه در زاوه سكنا داشته است شده و به هواي شيخ راهي اين ديار گرديد.

قطب الدين حيدر را مردي صاحب باطن، مجذوب مطلق و اهل رياضت و كرامت توصيف كرده اند.

مورخين عرب فتح آن را در سال ۳۰ هجري توسط عبدا… ابن عامر در زمان خليفه سوم ثبت نموده اند.

جويني اين شهر را يكي از شهرهاي معمور و آبادان خراسان قديم در زمان ورود مغولان گزارش نموده است.

مردمان زاوه نخستين قربانيان حمله مغولها به ايران بوده اند واين شهر در حمله مغولان در سال ۶۱۷ قمري مانند ساير شهرهاي اين سامان، ويران گشته است.

قطب الدین حیدر

قطب الدین حیدر

اين شهر پس از حمله مغولها، صحنه ناملايمات سياسي و هجوم اقوام بيگانه بوده است مقاومت دليرانه مردم اين خطّه در برابر هجوم بيگانه (از حمله ازبكها در اوايل قرن نهم هجري تا يورش نيروهاي روس و انگليس و آلمان در جنگ دوم جهاني) در جاي جاي كتب تاريخي مشهود است.

مقبره قطب الدين حيدر مشتمل بر ايواني مرتفع, ورودي و محوطه زير گنبد است اين مزار كه در اصل از بناهاي دوره تيموري است با گنبد دو جداره استقرار بر طاق نماهاي شانزده گانه ايجاد شده است.

مزار قطب الدین حیدر

مزار قطب الدین حیدر

در دوره صفويه در زمان شاه عباسي در سال ۱۰۲۳ هجري به همت خواجه سلطان محمود تربتي حاكم تربت با مصالح سنگ و گچ و بسيار مستحكم مرمت و بازسازي شده است.

پوشش زيرين سقف در فضاي داخلي مزين به تقوشي هندسي بسيار ممتاز دارد به خط كوفي لا اله الا الله و محمد رسول الله و اسامي تعدادي از عرفا حكاكي گرديده است.

ضريح چوبي شيخ در ميان محوطه زير گنبد قرار گرفته و داراي تاريخ ۹۸۷ هجري قمري استدر امتداد فضاي ورودي نيز محرابي از گچ بريهاي زيبا تعبيه شده است.

در جانب باختري گنبد خانه آرامگاه، مسجدي با يك ايوان آجري بلند به عرض ۱۸ متر و يك قوس تيزه‌دار در وسط قرار داردبر روي جرزهاي پهن ايوان ـ روي هم ـ در پنج طبقه ، پنج طاق نما ايجاد شده است در امتداد جايگاه مستطيل شكل كتيبه بالاي سردر، دو قاب مربع نيز بر بالاي آخرين طاق نما جاسازي شده است.

در ايوان، كتيبه‌اي سنگي به خط « محمد يوسف الحسيني » وجود دارد. براساس اين كتيبه، مسجد مزبور در سال ۱۰۴۵ هـ.ق. و در زمان شاه عباس اول نيز مرمت شده در اين مجموعه، حوض‌خانه زيبايي قرار دارد كه به شدت لطمه ديده است.

قطب الدین حیدر

قطب الدین حیدر

صحن كوچك مجموعه داراي چند حجره دو طبقه است تاريخ بناي مجموعه به ويژه گنبدخانه آن را دست كم بايد به قرن نهم هجري عقب برد

در قسمت دیگر این مجموعه کاروانسرایی است متعلق به دوره قاجار که هر دوی بناهای ذکر شده (مسجد و کاروانسرا) سالها بعد از ساخت مزار قطب الدين حيدر ساخته شده و دلیل این توسعه میدانی مبارک، خیل عظیم زائران ومشتاقان این عارف بوده است

قطب الدین حیدر

قطب الدین حیدر

در حال حاضر هم اداره میراث فرهنگی شهرستان تربت حیدریه با استقرار خود در این مکان، از آن به عنوان ساختمان اداری بهره می گیرد و با انجام یک سری اقدامات امنیتی، کاروانسرای موجود را به موزه ای کوچک برای گردآوری گنجینه های فرهنگی، تاریخی و باستانی تبدیل کرده است.

بنایی معمارانه با تخیل مینیاتوری تیموریان، دقت و ظرافت و بلند پروازی هنر مرمت صفویه ودر نهایت مورد توجه حاکمان قاجار در حفظ، احیا وتوسعه این مکان ورود و گردش در این مجموعه به هم پیوسته بسیار ساده، جذاب و تنوع آور است.

قطب الدین حیدر

قطب الدین حیدر

مزار و مسجد قطب الدین حیدر مربوط به دوره تیموریان – دوره صفوی است و در تربت حیدریه، مرکز شهر ،خیابان قائم واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مکان و آدرس  آرامگاه قطب الدین حیدر در نقشه گوگل

برای دیدن جزئیات می توانید نشانگر ماوس را روی نقشه برده و با چرخاندن کلید وسط ماوس و یا کلیک بر روی علامت + یا – روی نقشه زوم کنید.

منبع : باشگاه خبرنگاران

درباره تربت حیدریه

تربت حیدریه

3 نظرات

  1. این عکس شبش خیلی زیباس . :)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای لازم علامت گذاری شده است *

*

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

B-) ;-) :yahoo: :whistle: :wac: :unsure: :soot: :scratch: :rose: :p :negative: :mail: :laughing: :heart: :good: :cry: :bye: :D :-) :-(